Thứ Hai, 29 tháng 7, 2013

Viếng thăm Viện Lumière - phát minh hình mầu Autochrome


Nằm trên đường Premier Film thuộc khu phố Lyon-Monplaisir ở quận 8 thành phố Lyon, toà nhà Villa d'Antoine Lumière với lối kiến trúc thời thượng được xây vào năm 1900 rất dể nhận ra trong khu phố.

Khởi đầu sự nghiệp của Antoine Lumière (1840-1911), sinh quán tại Haute-Saône là nghề hoạ sĩ và cũng là nhạc sĩ, ông ta lấy vợ vào năm 19 tuổi và lập nghiệp tại thành phố Besançon về nghề hội hoạ sau đó vào năm 1894 trở thành nhà nhiếp ảnh do những phát minh của các con ông ta.

Photobucket
Hình chụp Auguste Marie Louis Nicolas Lumière (1862-1954) và Louis Jean Lumière (1864-1948) bằng hình mầu Autochrome, một phát minh của họ - chụp vào khoảng năm 1914.

Antoine Lumière có 2 người con trai: Auguste Lumière (1862-1954) và Louis Lumière (1864-1948) đều sinh ra tại Besançon (thuộc tỉnh Doubs). Năm 1870 do sự đe doạ chiến tranh từ phía đông bắc nước Pháp, gia đình Lumière dọn về sinh sống tại thành phố Lyon, ông Antoine tiếp tục hành nghề nhiếp ảnh, có một cửa hàng lớn và thường hay theo dõi tiến trình những hình ảnh "hoạt động" của các con trai. Auguste và Louis đều tốt nghiệp kỹ sư xuất thân từ trường La Martinière, một trường kỹ thuật tổng hợp nổi tiếng của Lyon, để sau đó những phát minh của họ tại Lyon được biết đến như Frères Lumière - anh em nhà Lumière.

Photobucket
Một máy chiếu phim 70mm quay tay vào năm 1900

Tại Viện Lumière, người ta có thể thăm viếng ngôi nhà Villa Lumière và cũng là viện bảo tàng trưng bầy các máy móc và những phát minh của anh em Lumière cùng những phim đầu tiên thực hiện bởi Auguste và Louis kèm đó là những máy quay phim Kinétographe và Kinétoscope của Thomas Edison, ngoài ra còn có những phần trình bầy về những phát minh hình ảnh linh hoạt trước khi có cinématographie và phân xưởng trình bầy những bí mật về cinématographie.

Photobucket
Một hình hologramme ba chiều mà Auguste Lumière nghiên cứu.

Ngoài ra còn có trình chiếu những phim đầu tiên của anh em Lumière, những hình mầu Autochrome, Photorama (hình chụp 360°), phân xưởng Lumière - nơi đã quay cuốn phim đầu tiên và cũng là nơi sản xuất những cuộn phim, những tấm ảnh mầu Autochrome.

Người con trẻ nhất, Louis, đã phát triển một tấm phim khô (hình chụp xem liền) được gọi là Etiquette Bleue đã làm nổi tiếng và thành công tài chính trong những doanh nghiệp gia đình. Sản xuất và bán ra thị trường các tấm phim xem liền, Antoine Lumière sau đó đã mua rất nhiều vùng đất lớn tại Montplaisir, lúc đấy là một vùng ngoại ô của Lyon. Sự giàu có nhanh chóng có được là từ đó.

Phát minh Cinématographie

Vào mùa thu năm 1894, Antoine Lumière bàn bạc với 2 con trai Louis và Auguste để yêu cầu họ ghé mắt nhìn vào những hình ảnh hoạt hình mà Thomas Edison và một số nhà khai phá khác. Khuyến khích từ gia đình là điểm khởi đầu của cuộc hành trình dẫn đến việc phát minh ra "máy chiếu phim Lumière" nổi tiếng trên thế giới.

Photobucket
Hai cở phim, bên trái là phim của anh em Lumière, bên phải là phim của Thomas Edison.

Wikimedia
Cơ chế Cinématographie của Lumière: cam lệch tâm và vuốt vận chuyển, dùng lỗ phim tròn (do lỗ vuông của bộ phim Edison đã được cấp bằng sáng chế). 

Thật sự việc phát minh phim ảnh cử động được bắt nguồn từ Thomas Edison, người đã phát minh ra máy hát diã phonographe, đã cùng với William Kennedy Laurie Dickson dùng máy quay hình Kinétographe để thực hiện những phim đầu tiên xem trên máy Kinétoscope - sự việc xem phim trên máy Kinétoscope chỉ xem được mỗi một người một lần và mỗi một phim duy nhất, muốn xem phim khác phải đổi qua máy Kinétoscope khác - anh em Lumière đã phát minh ra máy quay và chiếu phim trong buồng tối để nhiều người cùng xem trên màn ảnh lớn và thay đổi phim mà không cần đổi máy chiếu mà anh em Lumière gọi là Cinématographie.

Wikimedia
Máy chiếu phim Kinétoscope của Thomas Edison vào năm 1895, mổi máy chỉ chiếu được một phim cho một người xem, kết hợp với một ống đồng phonographique mang phần âm thanh. Cùng năm nầy, Thomas Edison quay sang việc phát triển loại phim chiếu lên tường cho nhiều người xem cùng lúc, tương tự như hệ thống Cinématographe của anh em Lumière.

Photobucket
Phim đầu tiên Sortie d'usine - hay La sortie des usines Lumière được quay bởi Louis Lumière trên đường Saint-Victor vào ngày 19 tháng ba 1895 ở Lyon.

Bộ phim đầu tiên được thực hiện bởi Louis Lumière gọi là rời xưởng máy ngày nay được biết đến nhiều hơn dưới cái tên La sortie des usines Lumière. Được quay vào ngày 19 tháng ba 1895, trên đường Saint-Victor ở Lyon. Đường phố này đã được đổi tên và hiện nay được gọi là đường Phim đầu tiên - Premier Film.  Để tôn trọng sự thật lịch sử, cần đổi tên thành "rue du Premier-Film Lumière" hoặc "Premier-Film du Cinématographe". Toạ lạc trên đường phố này là Viện Lumière.

Photobucket

Hoạt động chiếu phim tư nhân đầu tiên dùng máy chiếu phim Lumière tại Paris vào ngày 22 tháng 3 năm 1895 trong trụ sở của Hội khuyến khích ngành công nghiệp quốc gia. Trong những phim trình chiếu, Louis Lumière quay trong mùa hè năm 1895 là phim Người làm vườn nổi tiếng, sau này trở thành Người tưới nước bị phun nước - L'Arroseur arrosé. Đây là bộ phim nổi tiếng nhất của anh em nhà Lumière và là một trong những phim hoạt hình đầu tiên.

Photobucket
Một máy quay phim đầu tiên của anh em Lumière - khác quan điểm với kỹ nghệ điện ảnh sau đó, anh em Lumière đã có ý định phát triển Cinématographie đến tầm tay đại chúng, từ sản xuất máy quay phim đến máy chiếu phim đơn giản.

Trong khi chờ đợi buổi chiếu công khai đại chúng đầu tiên, nhiều nhà khoa học đã được xem qua Cinématographie. Thành công luôn luôn đáng kể. Vào ngày 11 tháng sáu 1895 tại Đại hội nhiếp ảnh gia ở Lyon, vào ngày 11 tháng bảy ở Paris tại hội Tạp chí Khoa học, ngày 10 tháng 11, tại Hiệp hội nhiếp ảnh gia Vương quốc Bỉ,  ngày16 tháng 11 trong khán phòng của trường Đại Học Sorbonne, v.v.


Photobucket  
Bích chương quảng cáo nhưng buổi chiếu phim của anh em Lumière.

Các buổi chiếu phim Lumière đầu tiên trước công chúng diễn ra ngày 28 tháng 12 năm 1895 tại Salon Indien du Grand Café trên Đại lộ des Capucines ở Paris, do Antoine Lumière trình chiếu trước ba mươi ba khán giả. Charles Moisson, nhà chế tạo máy chiếu, cũng là kỹ sư trưởng, ông ta giám sát việc chiếu phim. Giá của mổi người vào xem là 1 Franc (khoảng 3 € hiện nay). 


Photobucket
Một máy quay phim đầu tiên.

Phát minh hình mầu đầu tiên - Autochrome (1907-1935)

Autochrome là một quá trình chụp hình mầu mà Auguste và Louis Lumière được cấp bằng sáng chế vào ngày 17 tháng 12 năm 1903.

Đây là công nghệ thuộc về công nghiệp ảnh mầu đầu tiên, nó tạo ra hình ảnh dương bản trên tấm kính. Nó đã được sử dụng từ năm 1907 đến khoảng 1935. Nhờ kỹ thuật chụp ảnh mầu, đặc biệt có rất nhiều hình ảnh mầu Autochrome của Đệ Nhất Thế Chiến 1914-1918.

Photobucket
Một hình chân dung Autochrome trưng bầy ở Viện Lumière - Lyon.

Photobucket
Madeleine và Andrée, cháu và con gái của Auguste Lumière, hình chụp vào năm 1910.

Lịch sử: Ngày 30 tháng năm 1904, Louis Lumière trình bày kỹ thuật Autochrome trước Viện Hàn lâm Khoa học.

Sau đó Gabriel Veyre là người chụp hình mầu Autochrome đầu tiên ở Ma-rốc.

Kể từ năm 1907, việc kinh doanh phim mầu Autochrome thu hút rất nhiều khách người Pháp và nước ngoài. Xưởng Lumière sản xuất 6000 tấm Autochrome mỗi ngày, tổng số sản xuất ra là 50 triệu hình ảnh.

Photobucket
Hình khỏa thân chụp với phim Autochrome - tài liệu của Thư viện Thành phố Lyon.

Photobucket
 Một máy bay Không quân Pháp - Nieuport 23 C.1 trong Đệ Nhất Thế Chiến, hình chụp khoảng vào tháng tư 1916.

Photobucket
Một hình mầu Autochrome trong Đệ Nhất Thế Chiến (1914-1918) - Collection Albert Kahn.

Albert Kahn, một doanh nhân giầu có ở Pháp đã gửi các nhiếp ảnh gia đi chụp hình trên năm châu để hình thành "Bộ lưu trữ của hành tinh - Archives de la planète." Ông đã thu thập hình ảnh chứng cứ bằng mầu về khoảng năm mươi quốc gia trên toàn thế giới. Trong bộ sưu tập của ông ta gồm 4000 tấm hình nổi, những bộ phim quay với máy Pathé của anh em Lumière và trên 72000 tấm hình mầu Autochrome. Bộ sưu tập hình mầu của Albert Kahn ngày nay có giá trị rất lớn trên mặt văn hoá, nhân văn và văn minh của con người vào đầu thế kỷ trước. Bảo tàng viện Albert Kahn là ngôi nhà ở trước đây của ông ta ở ngoại ô Paris với khu vườn quang đảng, nơi trưng bầy một phần lớn những hình Autochrome đẹp tuyệt vời những quang cảnh và con người trên khắp năm châu.

Một tạp chí nổi tiếng trên thế giới, tờ National Geographic ở Hoa Kỳ cũng đã dùng phim mầu dương bản Autochrome trước khi Eastman Kodak phát minh ra phim mầu Kodachrome.

Kể từ năm 1935, Kodachrome và sau đó, vào năm 1936, Agfacolor lần lượt thay thế hình mầu dương bản Autochrome.

Kỹ thuật: Ngược lại với các kỹ thuật khác trong thời gian ấy, quy trình Autochrome sử dụng phương pháp tổng hợp mầu cộng ghi hình ảnh trên một tấm ảnh duy nhất giống như là một hình ảnh đen trắng kết hợp với màu đỏ, xanh lá cây và xanh dương. Nhũ tương và màng lọc được pha với nhau, từ khi chụp đến khi chiếu ảnh, vì bản chất ngẫu nhiên của các màng lọc.

Photobucket
Được trưng bầy ở Viện Lumière, tổng hợp tinh bột khoai tây nhuộm 3 mầu và những hộp phim dương bản Autochrome.

Photobucket
Một hộp phim Autochrome gồm có 4 miếng phim bằng kính thủy tinh.

Photobucket
Bao bìa một hộp phim Autochrome với ngày hết hạn sử dụng (cuối tháng chín 1909).

Kỹ thuật này là rắc lên một tấm kính với hàng triệu những hạt cực nhỏ (10-20 micron) - là tinh bột của khoai tây - được nhuộm bằng 3 màu: đỏ (màu cam), màu xanh lá cây và xanh dương (màu tím), những hạt tinh bột được cố định trên tấm kính bằng nhựa (thường là nhựa thông). Các khe hở giữa các hạt tinh bột được làm đầy với một loại bột carbon rất mịn (như bồ hóng) như là màng lọc. Bộ màng lọc này được gắn vào với lớp lắc sơn mài bảo vệ trong quá trình tráng rửa lớp nhạy cảm được lưu ký trên toàn bộ tấm kính.

Photobucket
Những hạt tinh bột khoai tây nhuộm mầu tráng lên mặt kính.

Photobucket
Phương pháp chưng sáng hình và chiếu hình dương bản Autochrome.

- Chụp hình (chưng sáng) với bề mặt tấm kính phía trước.
- Việc tráng rửa hình rất phức tạp khi người ta phải đảo ngược hình ảnh: tráng rửa 2 lần liên tục với việc chưng sáng để tách hình âm bản thành dương bản.
- Việc trưng bầy hình ảnh với nguồn sáng chiếu từ mặt lớp nhạy sáng đen trắng.

Ngay cả với nhũ tương tuyệt vời, sự hiện diện của các màng lọc làm giảm độ nhạy sáng từ 4 đến 8 ISO. Vì vậy, kỹ thuật này đòi hỏi một thời gian chưng sáng lâu dài hay là chưng sáng chậm, buộc phải dàn dựng hình dáng các nhân vật và thường làm mờ đi những thảo vật chung quanh.

Sự kinh doanh loại phim Kodachrome vào năm 1935 với độ chưng sáng nhanh đã đào thải loại phim mầu dương bản Autochrome.

Những phát minh khác của anh em Lumière

Anh em Lumière tò mò và chú ý vào tất cả mọi thứ. Vì vậy, họ đã phát minh ra những đĩa chụp ảnh khô, tấm kính chụp ảnh màu (1896), các photostéréosynthèse (quá trình chụp ảnh hình nổi, 1920) và phương pháp chiếu phim hình nổi vào năm 1935 (theo phương pháp anaglyph - hai hình 2 mầu chồng lên nhau, xem với mắt kính 2 mầu xanh và đỏ).

Photobucket
Bảng khắc tên tưởng niệm nơi sinh của anh em Lumière ở thành phố Besançon, tỉnh Doubs.

Họ cũng là nguồn gốc của nhiều phát minh và lý thuyết khác, đặc biệt là trong thế giới y khoa. Thường là Auguste Lumière đã thử nghiệm - mà không thành công cho lắm, và sự bất bình của ông ta đối với các đồng nghiệp của ông ghi lại trong tác phẩm của ông - một lý thuyết phổ biến của hiện tượng chất keo dính trong sinh học, trên phương diện lý thuyết mặc dù có nhiều điểm tương đồng và giả định, tạo ra một ý tưởng tiên phong của những gì sẽ trở thành miễn dịch học hiện đại.

Photobucket
Auguste et Louis Lumière là những người pháp hiếm có được khắc tên trên quảng đường Walk of Fame của Hollywood.

Ông ta đã được chứng nhận với 196 bằng sáng chế + 43 chứng nhận dưới tên "Lumière" giữ bản quyền (Bằng sáng chế tập thể + bằng của công ty Lumière + bằng sáng chế cá nhân). Anh em Lumière là nguồn gốc của các loại thuốc như "Tulle gras", một loại chất béo để điều trị nạn nhân bị bỏng, điều trị bệnh lao qua loại muối vàng và cryogenine cùng các Allocaïne...

Photobucket
Một đài kỷ niệm anh em Lumière trên Place Ambroise Courtois khu phố Monplaisir bên cạnh Institut Lumière ở quận 8 thành phố Lyon, đằng sau đài kỷ niệm là một bức tường trắng vòng cung 180° dùng để trình chiếu phim lộ thiên.

Nhà của anh em Lumière, gần các nhà máy cũ của họ, ở quận 8 của thành phố Lyon, bây giờ là một bảo tàng điện ảnh: Viện Lumière dưới sự chủ trì của nhà làm phim Bertrand Tavernier và đạo diễn bởi Thierry Fremaux, giám đốc Viện Lumière.

Vài hình ảnh Autochrome ở Paris và một vài nơi khác đầu thế kỷ trước - 1900

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Photobucket

Nguồn: Musée Lumière - Institut Lumière - Wikipedia - Bibliothèque municipale de Lyon - Francois Buis.

Xem thêm - You Tube - Những phim đầu tiên của anh em Lumière